Risicomanagement in projecten – Hillsons actieve risicocyclus

Gepubliceerd 2026-07-02 · Het onderzoek achter Project-simulator

In veel projecten bestaat er een risicolijst die bij de start werd aangemaakt, tien regels kreeg — en daarna nooit meer werd geopend. David Hillson, een van 's werelds bekendste risico-onderzoekers en adviseurs op het gebied van projectrisicomanagement, heeft zijn carrière gewijd aan het uitleggen waarom dat niet genoeg is. In zijn boek Managing Risk in Projects vat hij samen wat risicomanagement werkelijk is: geen lijst, maar een actieve cyclus.

Hillsons benadering heeft internationale standaarden op dit gebied beïnvloed en is verrassend praktisch. Het gaat erom onzekerheid beheersbaar te maken — voordat die de kans krijgt een probleem te worden. Voor een projectmanager is dat goed nieuws: risicomanagement vereist geen geavanceerde wiskunde, alleen een gestructureerde werkwijze die daadwerkelijk wordt uitgevoerd en gedurende het hele project levend wordt gehouden.

Wat zegt het onderzoek?

Hillsons definitie van risico is kernachtig: risico is onzekerheid die ertoe doet. Alles in een project is onzeker, maar alleen de onzekerheid die de projectdoelen kan beïnvloeden verdient je aandacht. De definitie omvat bovendien twee soorten risico: bedreigingen, die de doelen kunnen schaden, en kansen, die ze ten goede kunnen komen. Alleen op bedreigingen jagen is volgens Hillson het halve werk doen.

Het managen zelf beschrijft hij als een terugkerende cyclus. Eerst worden de risico's geïdentificeerd — wat kan er gebeuren dat de doelen beïnvloedt? Vervolgens wordt elk risico beoordeeld op waarschijnlijkheid en impact, zodat de belangrijkste bovenaan komen. Daarna wordt voor elk significant risico een bewuste respons gekozen: het vermijden, verkleinen, overdragen aan een andere partij, of het met open ogen accepteren. Voor kansen bestaan spiegelbeelden, zoals ze versterken of benutten.

De beslissende laatste stap is de opvolging. Elke respons moet een eigenaar en een deadline hebben, en de cyclus moet met regelmatige tussenpozen opnieuw draaien, omdat oude risico's sterven en nieuwe ontstaan naarmate het project vordert. Een risicobeoordeling zonder eigenaren, datums en opvolging is volgens Hillson slechts documentatie — geen risicomanagement. Het verschil tussen die twee is zelden zichtbaar in de documenten, maar altijd in hoe het project zich redt wanneer er iets onverwachts gebeurt.

Wat betekent dit voor jou als projectmanager?

Geef elk risico een eigenaar en een datum. Als de risicoworkshop voorbij is, mag geen enkele actie in de lucht blijven hangen. 'We moeten de leverancier in de gaten houden' is geen actie — 'Anna stemt uiterlijk vrijdag het leverplan af met de leverancier' wel.

Prioriteer op waarschijnlijkheid en impact — en durf te schrappen. Een lijst met dertig onbeoordeelde risico's beschermt niemand. Beoordeel, sorteer en steek je energie in het handjevol risico's dat het project echt kan laten zinken. De rest houd je losjes in de gaten — en schrap je met een gerust hart zodra ze niet meer actueel zijn.

Zet de risico's op de agenda, elke keer weer. Een vast punt in het projectoverleg — welke risico's zijn veranderd, welke zijn nieuw, welke kunnen we sluiten? — kost tien minuten en maakt het verschil tussen een levende cyclus en een dode lijst. Vergeet niet ook naar kansen te vragen.

Zo train je dit

Risicomanagement gebeurt voor een groot deel in gesprekken: een risicoworkshop leiden waarin iedereen durft bij te dragen, een onwillige lijnmanager zover krijgen dat hij eigenaarschap neemt voor een actie, of de stuurgroep vertellen over een risico dat is gegroeid — zonder het mooier te maken dan het is en zonder paniek te zaaien. In Project-simulator oefen je die gesprekken tegen AI-tegenspelers in een veilige simulatoromgeving, met evidence-based feedback die wijst naar je eigen formuleringen. Je kunt het een week gratis proberen.