Simulatiegebaseerde projectleiderstraining volgens Shtub

Gepubliceerd 2026-07-02 · Het onderzoek achter Project-simulator

Een piloot mag geen passagiers vervoeren zonder honderden uren in de simulator. Een projectleider kan de verantwoordelijkheid voor een miljoenenproject krijgen na een tweedaagse cursus met dia's. Dat contrast is het uitgangspunt van professor Avner Shtub, verbonden aan de technische universiteit Technion in Israël, die al lang onderzoekt hoe projectmanagement werkelijk te trainen is.

In zijn artikel uit 2013 betoogt Shtub dat simulatiegebaseerde training, in het Engels Simulation Based Training en vaak afgekort tot SBT, de volgende generatie projectleidersopleiding is. Zijn werk is een van de redenen dat de uitdrukking vluchtsimulator voor projectleiders überhaupt bestaat.

Wat zegt het onderzoek?

Shtubs centrale punt is dat projectleiderscompetentie uit drie delen bestaat die samen getraind moeten worden: kennisinhoud, praktijkervaring en feedback. Traditionele opleidingen leveren de inhoud, maar slaan de andere twee over. Echte projecten geven ervaring, maar de feedback komt laat, is onduidelijk en fouten kosten echt iets. Simulatie is de trainingsvorm die alle drie kan verenigen: je handelt, ziet de gevolgen en krijgt feedback, keer op keer, zonder dat er iets kapotgaat.

Een begrip dat Shtub naar voren schuift is de leerhistorie: de simulator bewaart je beslissingen en hun gevolgen door de tijd heen. Dat maakt iets belangrijks mogelijk wat echte projecten zelden toelaten, namelijk je besluitvormingsproces analyseren en niet alleen de uitkomst. In een echt project kan een slechte beslissing toevallig een goede uitkomst opleveren, en omgekeerd. Met een bewaarde historie kun je teruggaan en vragen: wat wist ik toen, wat koos ik, en waar leidde het toe?

Shtub vergelijkt uitdrukkelijk met vluchtsimulatoren: piloten trainen niet in de simulator omdat het goedkoper is dan vliegen, maar omdat de simulator herhaling van zeldzame en gevaarlijke situaties mogelijk maakt, met een volledige nabespreking achteraf. Dezelfde logica geldt voor projectmanagement, waar de moeilijkste situaties, zoals conflicten, crises en lastige prioriteringen, juist zeldzaam zijn en duur om in te falen.

Wat betekent dit voor jou als projectleider?

Maak onderscheid tussen uitkomst en beslissing wanneer je jezelf evalueert. Dat het project goed ging, betekent niet dat al je beslissingen verstandig waren, en een moeizaam project betekent niet dat je het fout deed. Vraag jezelf af: was de beslissing redelijk, gegeven wat ik toen wist? Het is het besluitvormingsproces dat je kunt verbeteren, niet het geluk.

Bouw je eigen leerhistorie op. Houd een eenvoudig beslislogboek bij in je projecten: welke beslissing, welke aannames, welke uitkomst. Na een paar maanden heb je materiaal dat je patronen laat zien, bijvoorbeeld of je systematisch de benodigde tijd onderschat of het vermijdt om op tijd te escaleren.

Train het zeldzame voordat het gebeurt. Wacht niet op je eerste echte projectcrisis om na te denken over hoe je die aanpakt. Oefen het scenario vooraf, in een rollenspel of simulator, zodat de eerste keer niet plaatsvindt met je echte team als inzet. Piloten noemen dat ervaring opbouwen voordat die nodig is, en dat is precies de mogelijkheid die simulatie projectleiders biedt.

Zo train je dit

Shtubs visie, een vluchtsimulator voor projectleiders waarin beslissingen, gevolgen en feedback samenhangen in een bewaarde leerhistorie, is precies het idee waarop Project-simulator is gebouwd: je oefent gesprekken en beslissingen tegen AI-tegenspelers, alles wordt bewaard, en de nabespreking gaat uit van wat je werkelijk zei en koos. Wil je in de simulator plaatsnemen, dan kun je een week gratis proberen.